Artikel geplaatst in Seizoener, maart 2016

Kinderen komen op allerlei manieren in aanraking met angst. Dit kan bijvoorbeeld zijn in de vorm van een nachtmerrie of tijdens het horen van nieuwsberichten zoals een gepleegde aanslag of een natuurramp. Zij kunnen ook bang zijn om te falen, om buitengesloten te worden of te kort te komen.

Angst is misschien wel het meest onprettige gevoel dat we kennen. Het kan een verlammende werking hebben en een gevoel geven klein te zijn en overgeleverd. Wanneer je bang bent, kun je geen vreugde en blijdschap voelen. Angst en liefde staan tegenover elkaar. Of je voelt je goed en ervaart vertrouwen in de dingen die op je weg komen of je voelt je onzeker, twijfelt en voelt je gespannen. Iedereen is weleens bang, het is de vraag hoe je met de angst omgaat. Hoe je ervoor zorgt dat er weer ruimte komt en dat je je weer goed voelt.

Angst geeft de mogelijkheid tot het ontwikkelen van moed. Een dapper iemand is niet iemand die geen angst kent, maar iemand die ondanks de angst, durf toont en zich er niet door laat leiden. De ervaring om zelf iets te kunnen doen, ondanks de angst, geeft zelfvertrouwen. Zo zie ik in mijn praktijk dat een onzeker kind een compleet andere uitstraling krijgt wanneer het, tijdens creatief werken, ervaart wat het zelf kan. Deze ervaring maakt dat een kind opbloeit. Het wonderlijke van angst is dat deze kleiner wordt als je er niet voor wegloopt. Dat betekent toelaten dat angst er is, maar niet meegaan in de beweging die de angst oproept.

Een voorbeeld. Stel een kind krijgt een rotopmerking van een ander kind toegeroepen. Hij of zij kan dan bang worden en de eerste reactie kan zijn, weglopen en zichzelf klein maken. Daarmee verdwijnt de angst niet. Een andere optie is, onderkennen dat je geraakt wordt en vervolgens zelf kiezen hoe je met de situatie wilt omgaan. Dan blijf je staan en loop je bijvoorbeeld naar degene toe die de opmerking gemaakt heeft en vraag je wat er aan de hand is. Dat vraagt moed, maar maakt wel dat de angst verder geen eigen leven gaat leiden.

Angst doet een beroep op ons ‘ik’. Het leven kan gezien worden als een avontuur waarbij het ‘ik’ de kapitein is die bepaalt welke koers er gevaren wordt. Daarbij komt een kapitein met zijn schip in allerlei weerssituaties terecht die van te voren niet op een briefje gegeven worden. Het leven begint doorgaans met varen binnen een beschut vaarwater. De kindertijd kan in die zin vergeleken worden met het leren varen onder toezicht van de opvoeders. De kunst is dat een kind vaardigheden ontwikkelt om geleidelijk aan zijn eigen koers te gaan varen met alle omstandigheden die het tegenkomt. Om dat te kunnen zal het ook moeten leren omgaan met eigen onzekerheden en gaan ontdekken dat deze in wezen ook uitdagingen zijn. Op welk gebied iemand angst heeft, is voor ieder mens anders. Wat voor de één vanzelf gaat is voor een ander een grote stap.

Wat kun je als ouder doen om je kind te helpen omgaan met angst?

Voorleven is mijns inziens de beste manier om je kind te laten zien hoe het met angst kan omgaan. Door het onder ogen komen en onderzoeken van eigen onzekerheden en het tonen van moed, schep je ook voor je kind de ruimte om hetzelfde te doen.

Wat een kind helpt is het serieus nemen van zijn/haar beleving. Luister naar alles wat een kind ervaart en geef ruimte aan zijn/haar gevoel. Belangrijk daarbij is om de werkelijkheid niet weg te poetsen. Er gebeuren nu eenmaal dingen die niet leuk zijn. Het is de kunst om deze er te laten zijn, wat niet betekent dat je ellende hoeft op te blazen of er aan hoeft bij te dragen.

Je kunt je kind ook ‘durftaakjes’ geven. Dat is een kind iets laten doen wat voor hem of haar spannend is, maar wel haalbaar. In feite geef je een kind daardoor ervaringen mee waardoor hij of zij zelf merkt hoe het is om voorbij de angst te komen. Deze ervaringen geven een kind meer stevigheid.

Een ander element dat van grote waarde is, is humor. Humor geeft ruimte en relativeert. Wanneer je de luchtigheid erin kunt houden en kunt lachen, heeft angst geen ruimte meer. Niets is zo bevrijdend als lachen met elkaar.

Het meest waardevolle van alles is een kind te bevestigen in zijn of haar eigen kracht. Tegenover de angst staat het vermogen om ermee om te kunnen gaan. Door een kind te zien in zijn persoonlijke kwaliteiten en achter een kind te gaan staan, kan het leren om met vallen en opstaan een eigen koers te varen. Het kind kan zo zelf ontdekken dat het sterker is dan de angst.

Heb je naar aanleiding van dit artikel een vraag, je kunt altijd vrijblijvend contact met mij opnemen.