verschenen in het zomernummer van de Seizoener 2014

In dit artikel wil ik dieper ingaan op uitdagend gedrag bij kinderen. Kinderen kunnen grenzen opzoeken. Met hun gedrag proberen zij uit hoever ze kunnen gaan bij ouders of opvoeders. Kinderen kunnen ook onderling grenzen opzoeken. Ze doen een ander pijn of maken kwetsende opmerkingen. In veel gevallen weten we wel hoe we hiermee kunnen omgaan, maar in sommige gevallen, bijvoorbeeld wanneer een kind niet leerbaar lijkt, is de vraag hoe je het beste kunt handelen.

Wat je kunt doen is kijken waarom een kind grenzen opzoekt. Wat is de aanleiding tot het gedrag? Het kan zijn dat een kind eigenlijk niet begrijpt waarom een bepaalde grens gesteld wordt. Neem bijvoorbeeld een kind dat graag langer op de computer of playstation wil. Je kunt als ouder vinden dat het voor je kind niet goed is om veel achter het beeldscherm te zitten. Maar je kind denkt daar zelf anders over en gaat ‘zeuren’.

Als eerste is het belangrijk om voor jezelf te kijken waarom je een bepaalde grens stelt en wat er voor zorgt dat je geïrriteerd of boos wordt. Wanneer je dit ontdekt, kun je de emotie die de situatie bij je oproept, loskoppelen van de aanleiding. Dan wordt het makkelijker om met je kind te communiceren. Op een rustig moment kun je je kind vertellen wat jouw visie is op bijvoorbeeld de computer. Vervolgens kun je in een open gesprek luisteren naar de beleving van je kind. Daarna kun je samen kijken of je tot een oplossing kunt komen, waar jullie beiden achter staan.

Verder is het waardevol om kinderen een uitlaatklep te geven, door bijvoorbeeld een manier te vinden waarop zij zich op een creatieve manier kunnen uiten. Dan kan het sturende bepalende gedrag ingezet worden om iets authentieks te creëren. Kinderen die vaak over grenzen heen gaan, kunnen zich van binnen erg onzeker voelen. Wanneer zij een manier vinden om op een positieve manier zichtbaar te worden, geeft hen dat meer zelfvertrouwen. Het merken dat er ruimte voor hen is, is zeker voor deze kinderen belangrijk. Als ze dat gaan ontdekken, hoeven ze de aandacht minder op een negatieve manier te vragen.

uitdagende kinderen site

Je kunt deze kinderen ook spelenderwijs leren samenwerken. Ook hier geldt dat het sturende, regisserende gedrag ook een kwaliteit is. Het is alleen de kunst om deze kwaliteit zo in te zetten, dat er ook ruimte overblijft voor andere kinderen. Door bijvoorbeeld samen te tekenen, wordt zichtbaar hoe de interactie verloopt. Je ziet hoeveel ruimte een kind inneemt en hoeveel initiatief die toont. Spelenderwijs kun je kinderen laten ontdekken hoe ze op een prettige manier kunnen samenwerken. Ik zie vaak dat kinderen die sturend zijn, het eigenlijk ook erg prettig vinden om te kunnen volgen. Ze ontdekken dat ze niet altijd de leiding hoeven nemen. Dat geeft ontspanning. Wanneer kinderen samen tekenen, is dat voor hen die normaal gesproken teruggetrokken zijn, een mogelijkheid om zichtbaarder te worden.

Wat verder mijn ervaring is bij grensoverschrijdend gedrag, is dat deze kinderen een appèl doen op de ander om stevig te blijven staan. Zij voelen vaak haarfijn aan, waar de zwakke plek van de ander ligt en gaan daar als het ware tegen aan botsen. Als ze merken dat iemand zich geraakt voelt en vanuit een gevoel van ‘slachtofferschap’ reageert, gaan ze meestal door. De uitdagers vragen om iemand die niet bang voor hen is. Wat niet wil zeggen dat je niet mag laten zien, dat een opmerking pijn doet. Het kan erg waardevol zijn voor de ‘uitdager’ om te zien wat zijn of haar gedrag te weeg brengt. Als opvoeder is het de kunst om niet te gaan beschuldigen. Dan is namelijk de kans groot dat de ‘uitdager’ in de verdediging schiet, waardoor het contact verdwijnt. Wanneer je, zonder te oordelen, samen met de betrokkenen ontrafelt wat er precies gebeurt, is de kans het grootst dat je vervolgens samen tot een constructieve oplossing komt.

Mochten er nog vragen/opmerkingen zijn, neem dan gerust contact op.